NLD: een ontwikkelingsstoornis

Bij NLD (non-verbale leerstoornis) zijn de ontwikkeling van de waarneming, de aandacht en het geheugen niet goed op elkaar afgestemd. Daardoor ontstaan er problemen met goed technisch lezen en inzichtelijk rekenen, en tekorten in de sociaal-emotionele ontwikkeling.
Op jonge leeftijd worden kinderen met NLD vaak als motorisch onrustig en verbaal impulsief ervaren, in de basisschoolleeftijd juist hypoactief en teruggetrokken, terwijl deze kinderen in de adolescentie vaak depressief gestemd zijn.
Bij een vermoeden van NLD kan Expertis adviseren over de gewenste aanpak. Ook is psychologisch onderzoek mogelijk.

Non-verbal Learning Disability

NLD staat voor Non-verbal Learning Disability (in het Nederlands: non-verbale leerstoornis). Het begrip NLD komt uit de neuropsychologie. Neuropsychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de relaties tussen hersenen en gedrag en de stoornissen die zich hierin kunnen voordoen.

Verwarring

Er bestaat nog veel verwarring omtrent het begrip NLD. Zo zou NLD veel overlap hebben met andere ontwikkelingsstoornissen (onder andere met ADHD, angststoornissen en autisme spectrum stoornissen). Deskundigen verschillen onderling van mening. Het concept NLD is nog niet wetenschappelijk onderbouwd.

Definitie 

Serlier definieert NLD als volgt (1997): “NLD is een neuropsychologisch profiel van specifieke bij elkaar horende vaardigheden (auditief-verbaal) en een significant verschil met de tekorten (visueel-constructief) waardoor een verschil tussen goed technisch lezen en problemen met het inzichtelijk rekenen ontstaat naast tekorten in de sociaal-emotionele ontwikkeling. De discrepante ontwikkeling van de waarneming, de aandacht en het geheugen staat centraal. De ernst en mate van NLD wordt bepaald door de grootte van het verschil tussen de vaardigheden en tekorten. Hoe groter het verschil hoe ernstiger NLD, hoe meer compensatie nodig is”.

Kenmerken

Kenmerken van de leerontwikkeling

1. Sprongsgewijze ontwikkeling in de verwerving van vaardigheden (bij taal- en leesontwikkeling lijkt deze aanvankelijk te stagneren, maar komt vervolgens toch goed op gang)
2. Begrijpend lezen, rekenvaardigheden en wiskundig inzicht blijven zwak
3. Weerstand tegen het opnemen en verwerken van nieuwe informatie
4. Moeite met het schakelen van het ene naar het andere onderwerp, moeite met het toepassen van het geleerde in andere situaties
5. Zwakke probleemoplossingsvaardigheden

Gedragskenmerken

1. Passief, weinig onderzoekend gedrag
2. Afkeer van puzzelen en constructiespeelgoed
3. Problemen in de sociale omgang (moeite met het doorzien en aanvoelen van situaties, moeite met het herkennen van non-verbale signalen (gebaren, gezichtsuitdrukkingen, intonatie van de spraak), steeds meer moeite om aansluiting te vinden bij leeftijdsgenoten, steeds meer moeite om zich aan te passen aan nieuwe en onbekende situaties)
4. Problemen met emotieregulering (onverklaarbare uitingen van woede en angst)
5. Snel verdwalen, problemen met overzicht (bijv. in gymzaal, zwembad, verkeer)

Op jonge leeftijd worden kinderen met NLD vaak als motorisch onrustig en verbaal impulsief ervaren, in de basisschoolleeftijd juist hypoactief en teruggetrokken, terwijl deze kinderen in de adolescentie vaak depressief gestemd zijn.

Kenmerken van de functieontwikkeling

1. Taal: gebruik van een overmaat aan taal, hieruit blijkt echter vaak weinig inhoud en samenhang. De taalvaardigheid maakt technisch gezien een goede indruk. Daardoor treedt vaak overschatting van de mogelijkheden op.
2. Motoriek: onhandige, houterige grove motoriek, problemen met de fijne motoriek, slechte oog-handcoördinatie (o.a. moeite met hanteren mes en vork, juiste pengreep)

Psychologische kenmerken

1. Disharmonisch intelligentieprofiel (verbaal significant sterker dan performaal)
2. Tekort aan visueel-ruimtelijke perceptie, met als gevolg een stoornis in de aandacht voor visueel-ruimtelijke informatie

Mogelijke oorzaken

Het vermoeden is dat er bij NLD sprake is van een stoornis in de rechter hersenhelft, waardoor deze zich onvoldoende ontwikkelt. De linkerhersenhelft zou zich juist te sterk ontwikkelen. Mogelijk is er sprake van een tekort aan ‘witte stof’ in de hersenen. Deze stof speelt een belangrijke rol bij de samenwerking tussen beide hersenhelften.
Factoren die in verband worden gebracht met het ontstaan van NLD zijn onder andere zuurstoftekort, voedingsstoornissen in de eerste levensjaren, stofwisselingsstoornissen, schedeltrauma, een hoge dosis straling en erfelijke factoren.

Diagnose

Om uitspraken te kunnen doen over vermoedens van NLD, is het van belang eerst zicht te krijgen op de ontwikkelingsgeschiedenis van het kind, de schoolprestaties, de sociaal-emotionele ontwikkeling en de functieontwikkeling. Zowel ouders als leerkrachten kunnen desgewenst (gedrags)vragenlijsten invullen. Als er op basis van al deze gegevens aanwijzingen zijn voor een vermoeden van NLD, is nader psychologische onderzoek mogelijk.

Advisering door Expertis

Ondanks dat de criteria voor het vaststellen van NLD nog niet helder zijn, kan Expertis u  goed adviseren wat betreft de gewenste aanpak voor kinderen met vermoedens van NLD.