In één dag beleidskeuzes maken dankzij Quick-brainstorm

Passend onderwijs voor elk kind

De nieuwe wetgeving ‘passend onderwijs’ wil basisscholen verantwoordelijk maken voor de opvang en doorverwijzing van iedere leerling - ook voor de groep die speciale zorg nodig heeft. Expertis merkt dat er nog heel veel vragen leven bij scholen en schoolbesturen over de uitwerking in de praktijk.

Expertis-onderwijsadviseur Rinie Nijenhuis is nauw betrokken bij de discussie over ‘passend onderwijs’, zowel intern bij Expertis als extern met leidinggevenden op scholen. “Het ministerie geeft in de nieuwe wetgeving alleen de kaders aan,” legt hij uit. “Het is aan de schoolbesturen om visie te ontwikkelen en keuzes te maken. Wij merken in onze gesprekken met besturen dat er in verschillende scenario’s wordt gedacht. Die kunnen variëren van het behouden van de bestaande
situatie tot ‘alles in eigen huis’ en een profilering per locatie. Ook zijn er tussenvarianten, zoals een deel van de zorgleerlingen zelf opvangen en het andere deel verwijzen naar specifieke zorgarrangementen.”

Hamvraag voor basisscholen

Welke kinderen willen en kunnen we, gezien hun mogelijkheden en beperkingen, zodanig professioneel
begeleiden dat we recht doen aan hun ontwikkelingsmogelijkheden en hulpvragen? Die hamvraag voor basisscholen wordt door de nieuwe wetgeving prangender. Het valt Rinie Nijenhuis op dat er nog veel vragen zijn over de specifieke kenmerken van passend onderwijs.“Bijvoorbeeld: voor welke (groepen) kinderen is het nieuwe beleid vooral bedoeld? Voor de zogenaamde rugzakkinderen, kinderen in achterstandssituaties, hoogbegaafde kinderen? Voor welke kinderen eigenlijk niet? We zien ook dat ouders zich enerzijds zorgen maken en bedreigingen zien, maar anderzijds toch ook kansen zien in het zorgrecht. Zeker is dat deze ontwikkeling veel inzet en motivatie vraagt van de scholen, die zich toch al overladen voelen. Directies en leerkrachten zijn zich er ook van bewust dat het echt kansrijk invullen van ‘passend onderwijs’ een beroep zal doen op andere vaardigheden en competenties.”

Antwoorden op goede vragen

Veel scholen en schoolbesturen bezinnen zich momenteel op de consequenties van de nieuwe wetgeving. Welke beleidskeuzes hebben we de afgelopen jaren gemaakt op bestuurlijk en schoolniveau, en als deelnemer in een samenwerkingsverband? Wat zijn hiervan de effecten geweest als we kijken door de bril van de doelen van ‘passend onderwijs’? Willen we dit beleid continueren of nieuwe keuzes maken op basis van de interne zelfevaluatie? Hoe kunnen we de samenhang tussen onderwijskundig beleid en andere beleidsterreinen (personeel, kwaliteit, financieel) nóg effectiever laten zijn? Wat leren we van de ouders?“Het stellen van deze vragen, van de goede vragen, vormt een noodzakelijk en uitdagend vertrekpunt voor het bepalen van de volgende stappen in een traject, waarin een schoolbestuur de mogelijkheden kan verkennen om ‘passend onderwijs’ een eigen lokale inkleuring te geven,” aldus Rinie Nijenhuis.

Quick-brainstorm

Vroeger zou zo’n traject hebben bestaan uit lange gesprekken over visie, doelen en keuzes. Expertis heeft onlangs een nieuw digitaal instrument ontwikkeld, de Quickbrainstorm. Hiermee zijn in één dag de antwoorden op de goede vragen van bijvoorbeeld 15 betrokkenen in kaart te brengen. Het is een variant op de Expertis- Quick-SWOT (sterkte, zwakte, kansen, bedreigingen), en goed te gebruiken bij de discussies over‘passend onderwijs’. Het biedt onderwijsmanagers en leidinggevenden de mogelijkheid even los van alles, niet gehinderd door de dagelijkse praktijk, gedurende één dag intensief na te denken over de gewenste situatie en de te nemen eerste stappen. Dit najaar start Expertis met het inzetten van de Quick-brainstorm bij twee schoolorganisaties, in combinatie met lokaal beleid.

Dag rugzakje, welkom zorgplicht

Basisscholen zijn bedoeld voor alle kinderen van 4-12 jaar. Toch bestaat er naast de gewone basisschool in de eigen buurt een zorgjungle voor kinderen met specifieke hulpvragen: speciale scholen voor basisonderwijs, scholen voor speciaal onderwijs, Weer Samen Naar School (WSNS), Regionale Expertise Centra (REC), het rugzakjesmodel enz. Onoverzichtelijk en duur, vindt de overheid. In de notitie Vernieuwing van de zorgstructuren in het funderend onderwijs schetst ze de contouren van een nieuw stelsel. Begrippen als zorgplicht, zorgrecht en vraagsturing doen hun intrede. Overal vinden veld- en ouderraadplegingen plaats, en er is veel discussie. De term ‘herijking van de zorg’ is inmiddels vervangen door‘passend onderwijs’. Meer informatie: www.passendonderwijs.nl

Meer weten over de Quick-brainstorm?

Mathilde Heinen. Bel haar op 06-549 21 797.
Voor meer informatie over onze dienstverlening in het kader van passend onderwijs:
Rinie Nijenhuis en Dea Knol