Help, mijn kind heeft moeite met het (leren) lezen!
Meestal zal iemand bij u in de omgeving dan al snel zeggen dat uw kind waarschijnlijk "dyslectisch” is. Daarna krijgt u allerlei goedbedoelde adviezen. Expertis zet hieronder wat feiten over dyslexie op een rij.
Wat is dyslexie?
Dyslexie is afgeleid van het Grieks. "Dys” betekent stoornis, "lexie” betekent woord. Vrij vertaald betekent dyslexie: moeite met lezen en/of schrijven. Een dyslectisch kind vindt het moeilijk geschreven of gedrukte letters om te zetten in klanken (lezen) en andersom (schrijven en spelling). Niet elk kind dat moeite heeft met lezen en schrijven is overigens dyslectisch. Er kunnen ook andere oorzaken zijn. Bovendien kan de mate waarin iemand dyslectisch is, verschillen - van een lichte tot zware vorm.
Hoe ontstaat dyslexie?
Dyslexie is een aangeboren aandoening in de hersenen. Neurologisch onderzoek naar de oorzaken van de aandoening zal nog meerdere jaren duren. Op dit moment zijn er verschillende theorieën, waarover geleerden het nog niet met elkaar eens zijn. Wel is inmiddels bekend dat het een erfelijke aandoening is. Een kind in een dyslectische familie heeft ongeveer 40% kans om ook dyslexie te hebben. Het is overigens niet zo dat de hersenen bij dyslexie niet goed werken. Alleen het stukje dat voor taal belangrijk is, werkt niet helemaal zoals het hoort. Dyslexie gaat niet over. Uw kind blijft z’n hele leven dyslectisch.
Zegt dyslexie iets over intelligentie?
Dyslexie zegt weinig over de intelligentie van uw kind. Er zijn vele beroemdheden die dyslectisch waren, zoals de wetenschapper Einstein, de detectiveschrijfster Agatha Christie, de Engelse staatsman Churchill, en (in deze tijd) Jan des Bouvrie, onze bekende binnenhuisarchitect. En natuurlijk zijn er mensen die gebruikmaken van hun "handicap” en het anders zeggen, zoals de Amerikaan Ron D. Davis. Hij spreekt over "de gave van dyslexie”. Maar niet iedereen heeft een buitengewone gave. Dyslectische kinderen onderscheiden zich daarin niet van andere kinderen.
Wanneer valt op dat uw kind dyslectisch is?
U merkt er niets van tot uw kind naar school gaat. Als het rijmen niet goed gaat en uw kind heeft moeite met het koppelen van een teken (letter) aan een klank, dan kan dit een aanwijzing zijn. Maar een dyslectische kleuter bestaat niet. Wel kan uw school op een speelse manier gericht oefenen met deze vaardigheden.
Iets duidelijker komt dyslexie naar voren in groep 3. Het lijkt in het begin nog goed te gaan met lezen, maar na een paar weken of maanden blijkt dat het lezen niet goed lukt of dat uw kind veel letters fout blijft schrijven. De motivatie om lekker te lezen of te schrijven verdwijnt al heel snel als uw kind geen positieve ervaringen opdoet. Als uw kind iets niet leuk vindt of niet kan, dan doet hij het liever niet meer. U kunt lezen leuk en spannend houden door veel voor te lezen, ook uit moeilijker boeken. De woordenschat en het begrip blijven zich dan ontwikkelen.
Pas echt duidelijk wordt dyslexie in groep 4. Nu is het echt tijd om in te grijpen, anders wordt de achterstand te groot. Allereerst is het belangrijk om contact met de school van uw kind op te nemen en met de leerkracht te gaan praten. De school kan veel doen aan lees- en schrijfproblemen.
Meestal moet u in de groepen 6 t/m 8 de leerkrachten opnieuw ervan bewust maken dat uw kind dyslectisch is. Wacht niet te lang want in de groepen 7 en 8 krijgen kinderen al vaak huiswerk mee, zoals het maken van werkstukken, topografie leren, dictee oefenen, geschiedenis en aardrijkskunde leren.
Wat kan uw dyslectische kind zelf doen?
Omgaan met dyslexie gaat niet vanzelf, uw kind moet er iets extra’s voor doen. Bedenk dat het lezen van teksten en het juist spellen heel veel energie vraagt van uw kind. Het kost tijd, tijd die het niet aan leuke dingen kan besteden. Toch is het erg belangrijk die tijd te investeren, want lezen en schrijven heeft invloed op het hele verdere leven. Denk maar eens aan begrijpend lezen, aan aardrijkskunde en geschiedenis, aan studeren, aan het leren van vreemde talen.
Hoe gaat de school om met dyslexie?
Bijna alle scholen in het primair onderwijs werken met een protocol leesproblemen. Dit betekent dat ze tijdig dyslexie kunnen signaleren en dat ze tijdig maatregelen kunnen nemen. Leerkrachten hebben daarvoor allerlei mogelijkheden. Maar niet alle basisscholen zijn hetzelfde. Er worden nogal verschillende resultaten geboekt bij het aanvankelijk leesonderwijs.
In groep 3 moet elk kind dat problemen heeft met lezen extra geholpen worden. Er is extra instructietijd en extra oefentijd nodig. Als uw kind aan het eind van groep 3 nog steeds op niveau AVI 1 leest, is dat niet goed.
In hogere groepen kan de tekst voorlezen al veel helpen. Vragen mondeling mogen beantwoorden is een volgende stap. De leerkracht meet dan echt wat het kind weet en niet zijn leesvaardigheid. Gebruik de computer, onder andere voor het leren van topografie. Scan teksten in en laat die "voorlezen” door de computer. Hiervoor bestaan programma’s. Er wordt een geschiedenismethode uitgebracht waarvan de teksten op een cd-rom staan en waarbij moeilijke woorden en begrippen uitgelegd worden. Extra tijd bij het maken van de proefwerken is natuurlijk vanzelfsprekend.
Vanaf groep 7 kan eventueel gebruikgemaakt worden van de Reading Pen. Deze pen wordt over het woord "gesleept” en kan dit woord vervolgens hardop verklanken. Voor grotere teksten is deze pen niet geschikt. Bovendien vraagt de pen enige motorische stabiliteit.
Natuurlijk is het ouderwets maken van testen en toetsen in het nadeel van dyslectische kinderen. Maar daar zijn tegenwoordig aanpassingen voor, zoals bij de Cito-eindtoets.
Medische en alternatieve behandelingen
Medicijnen om dyslexie te verminderen of te genezen zijn er niet. Alternatieve behandelingen, zoals een prismabril, edu-kinesiologie, functietraining en de Thomatis-methode, worden door de Gezondheidsraad en de Nederlandse Commissie Dyslexie afgewezen. De resultaten zijn wetenschappelijk niet aangetoond. Zie voor een uitgebreider verslag bij de Stichting Balans of bij Ton Braams.
Een effectieve behandeling van dyslexie moet altijd gericht zijn op taal. Met veel oefenen kan een dyslectisch kind zich aardig redden!
Aanbevolen websites: