Lectoraat ‘Onderwijskundig leiderschap’
 Beter leren door leiderschap
Als een school doordrenkt is van onderwijskundig leiderschap, werken leraren professioneler. En daardoor leren leerlingen beter. Dat betoogde Jeroen Imants in zijn lectorale rede tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van Expertis en Hogeschool Edith Stein op 19 januari.
De afgelopen 25 jaar zijn er veel ontwikkelingen geweest in schoolleiderschap. Toch is onderwijskundig leiderschap in scholen in veel gevallen nog niet volwaardig uit de verf gekomen. Dat zou wel moeten, want onderwijskundig leiderschap is cruciaal bij het verhogen van leeropbrengsten. Dit leiderschap stimuleert en richt de professionele ontwikkeling van leraren. Het helpt hen bij het verbeteren van hun taakuitvoering. Met hogere leerresultaten als gevolg.
Een school in staat stellen om over een langere periode consequent aan verbetering te werken, is een ander belangrijk aspect van onderwijskundig leiderschap. Veel vernieuwingen verzanden na korte tijd en krijgen geen echte inbedding. Maar juist duurzame verandering en diepe invoering is essentieel bij beter leren.
|
Lectoraat ‘Onderzoekend leren bij natuur, wetenschap en techniek’
 Per 1 mei 2008 is mevrouw dr. Petra Fisser benoemd tot lector ‘Onderzoekend leren bij natuur, wetenschap en techniek’. Met dit lectoraat willen Hogeschool Edith Stein/OCT en Expertis Onderwijsadviseurs een bijdrage leveren aan kennisontwikkeling op het gebied van de attitudeverandering van (aanstaande) leerkrachten basisonderwijs ten aanzien van natuur, wetenschap en techniek. Hierbij staat de natuurlijke nieuwsgierigheid en de verwondering die kinderen hebben voor verschijnselen uit de natuur en techniek centraal, één van de drijfveren van Petra Fisser om het onderzoek binnen het lectoraat vorm te geven.
Mevrouw dr. Petra Fisser is onderwijskundige. Zij is als universitair docent verbonden aan de vakgroep Curriculumontwerp & Onderwijsinnovatie, faculteit Gedragswetenschappen van de UT, waar zij onderzoek doet naar onderwijsinnovaties en het gebruik van ict.
|
Lectoraat 'Gedrags- en leerproblemen
 Passend onderwijs voor iedere leerling: dat is de opdracht van de overheid aan het onderwijs. De belangrijkste aanleiding voor het bieden van passend onderwijs is dat er te veel leerlingen zijn die vanwege een handicap, stoornis of andere beperking niet ‘gewoon’ het regulier onderwijs kunnen volgen en niet de kans krijgen om zich maximaal te ontwikkelen. Het stelsel is sterk gericht op wat leerlingen niet kunnen in plaats van wat leerlingen wel kunnen (Zie ook: Kamerstuk Passend Onderwijs 06-06-2008, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap).
|
Lectoraat 'Virtuele ontwikkeling van de jeugd'
 Met dit lectoraat willen de hogeschool Edith Stein/OCT en Expertis Onderwijsadviseurs een bijdrage leveren aan de gezonde virtuele ontwikkeling van de jeugd. In de media is in de laatste vijf jaar veel aandacht geweest voor de invloed van media op jeugdigen. Voor jongeren is de computer niet meer weg te denken en is de computer niet langer een instrument of medium maar een onderdeel van hun leefwereld. Jeugdigen hebben naast het recht op een gezonde lichamelijke, sociaal-emotionele, cognitieve, sportieve en creatieve ontwikkeling ook recht op een gezonde virtuele ontwikkeling. Ouderen weten echter vaak onvoldoende van het gebruik van nieuwe media door jongeren. Daardoor kunnen zij kinderen onvoldoende helpen bij hun virtuele ontwikkeling. Dit lectoraat wil een bijdrage leveren aan een gezonde virtuele ontwikkeling.
|
Lectoraat ‘Doorlopende Leerlijnen: effectief taal- en leesonderwijs’
 Per 1 augustus 2008 is dr. Kees Vernooy benoemd tot fulltime lector ‘Doorlopende Leerlijnen: effectief taal- en leesonderwijs’ met als aandachtsgebied taalonderwijs. Met dit lectoraat willen de hogeschool Edith Stein/OCT en Expertis Onderwijsadviseurs een bijdrage leveren aan het verbeteren van de taal- en leesvaardigheid van verschillende doelgroepen.Hierdoor ontstaat tevens een betere aansluiting tussen de verschillende niveaus van onderwijs.
Waarom een lectoraat ‘Doorlopende Leerlijnen: effectief taal- en leesonderwijs’?
Tussen de leeftijden 5 en 8 jaar komen kinderen voor het eerst in aanraking met taal- en leesonderwijs. Taal en lezen zijn van groot belang voor de ontwikkeling van een kind en de verdere schoolloopbaan daarom is de doelgroep kinderen tussen 5 en 8 jaar het eerste aandachtsgebied van het lectoraat.Uit onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs is gebleken dat 15-20% van de VMBO leerlingen moeite heeft met taal en specifiek met lezen. Taal- en leesvaardigheid zijn belangrijke onderdelen voor het behalen van een diploma en daarmee het succesvol doorlopen van de schoolloopbaan en starten van een maatschappelijke carrière. Daarom is deze doelgroep het tweede aandachtsgebied van het lectoraat. Ouders hebben een belangrijke rol bij de taal- en leesontwikkeling van hun kinderen. Indien ouders een taal niet goed beheersen, kunnen zij hun kinderen ook niet goed ondersteunen bij de taal- en leesontwikkeling. Ouders die een taalprogramma volgen zijn daarom het derde aandachtsgebied van het lectoraat.
Lector dr. Kees Vernooy
Dr. Kees Vernooy, specialist op het gebied van taal/lezen, was tot augustus 2008 senior adviseur bij CPS onderwijsontwikkeling en advies. Op het gebied van lezen was hij betrokken bij diverse bekende leesprojecten waaronder projecten voor het speciaal basisonderwijs en voor kinderen met hardnekkige leesproblemen. Recent publiceerde hij drie boeken over lezen: ‘Alle kinderen vlot leren lezen’, ‘Elke leerling een competente lezer! Effectief omgaan met verschillen in het leesonderwijs. Wat werkt?’ en ‘Effectief omgaan met risicolezers’. Werken aan preventie en beter omgaan met leesproblemen’. Vernooy is lid van de IRA (International Reading Association) en een pleitbezorger voor op wetenschappelijke kennis gebaseerde onderwijsvernieuwingen. Begin 2006 ontving hij de BVOA-award voor beste onderwijsadviseur van Nederland.
|
Lectoraat "Onderwijsarrangementen in maatschappelijke context"
 Op 4 juni 2008 heeft lector Henk Ritzen zijn lectorale rede gehouden voor het lectoraat ‘Onderwijsarrangementen in maatschappelijke context’.
Het lectoraat is een bijzonder lectoraat dat is ingesteld door het ROC van Twente en de Hogeschool Edith Stein/OCT en Expertis onderwijsadviseurs. Deze opleidingsinstellingen leveren hiermee een belangrijke maatschappelijke bijdrage aan het ontwerp van onderwijsarrangementen voor voortijdige schoolverlaters en aan preventie van voortijdige schooluitval in Twente.
- U kunt de rede hier inzien.
|
Afsluiting lectoraat: ‘Inspiratie leraren ziel van onderwijsinnovatie’
Leraren met stip op één
Een recept voor onderwijsinnovatie hebben ze niet gevonden. Maar het
lectoraat Implementatie van onderwijsinnovatie heeft een schat aan inzichten
opgeleverd. Dat blijkt uit het afsluitende boek Wat leraren willen!,
gepresenteerd door lector Jos Letschert tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst.
 Het lectoraatsboek Wat
leraren willen! gaat vooral
over de betrokkenheid van
leraren bij alles wat er zo verandert
in hun beroep. De meeste leraren
zijn betrokken mensen, zeker
waar het om hun school gaat en
om hun leerlingen. Ze willen bij
veranderingen niet aan de zijlijn
staan, maar midden in het speelveld.
De betrokkenheid van leraren
komt het meest duidelijk tot uiting
wanneer er bij hen sprake is van
een gevoel van eigenaarschap.
Wanneer je zelf niet gelooft in de
dingen die je doet, of wanneer je er
zelf niet direct bij betrokken bent,
dan ontstaat er afstand en vaak
ook tegenstand.
Perspectief van leraren
Onderwijsadviseur Ingrid Klootwijk,
die namens Expertis deelnam aan
het lectoraat: “In ons boek Wat
leraren willen! hebben we gekeken
naar hoe onderwijs kan veranderen
en verbeteren vanuit het perspectief
van leraren. Een belangrijke
informatiebron voor leraren zijn
hun leerlingen. We hebben daarom
ook met veel leerlingen gepraat.
Een aantal van die gesprekken
is opgenomen in het boek. In
ons onderzoek vonden we geen
recept voor het doen slagen van
innovaties en onderwijsverbeteringen.
Wel deden we een scala aan
ervaringen op en vonden we een
reeks van aandachtspunten die
belangrijk zijn bij veranderingsprocessen.”
De andere participanten
in het lectoraat waren Hogeschool
Edith Stein en drie schoolbesturen
voor primair onderwijs in Oost-
Nederland.
Wat leraren willen! Over veranderingen
in onderwijs van binnenuit.
Het onderwijs innoveren? Dit helpt!
- Luisteren naar leraren. Hun bezieling en
motivatie zijn essentiële voorwaarden voor
het veranderen, vernieuwen en verbeteren
van het onderwijs. Zij hebben handelingsruimte
en ‘eigenaarschap’ nodig.
- Luisteren naar leerlingen. Zij zijn een
informatiebron bij uitstek om onderwijs beter,
plezieriger en effectiever te maken.
- Het hebben van een gedeelde visie.
- Helderheid over de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid
voor de onderwijskwaliteit
en over wie het voortouw neemt.
- Erkenning van de sterkten van individuele
teamleden en die collectief aanwenden.
- Innovatie beschouwen als iets van de hele
school; iedereen is ‘eigenaar’.
- Bemoediging gebruiken als kern bij het leren
en onderwijzen.
|
Jos Letschert en Beate Letschert-
Grabbe (red), Van Gorcum Assen,
2007. ISBN 978 90 232 4381 6.
Prijs: € 24,95. |
